50 urodziny katowickiego Spodka. Nim władze PRL pochwaliły się sukcesem, kazały ryzykować życie żołnierzom

50 lat temu w samym środku Katowic wylądowało UFO. Spodek, nietypowa konstrukcja w kształcie nasuwającym oczywiste skojarzenia, była cudem ówczesnej inżynierii. Projektanci stanęli na wysokości zadania, ale komunistyczne władze im nie ufały.

Hala widowiskowo-sportowa zlokalizowana w Katowicach, znana jako Spodek, obchodzi okrągłe, 50 urodziny. Oddanie do użytku nieruchomości było dla władz PRL okazją do pochwalenia się osiągnięciami inżynieryjnymi. Do końca jednak nie było pewności, że innowacyjny obiekt wytrzyma obciążenie trybun. Zanim więc skorzystać z niego mogli zwykli obywatele, życie zaryzykować musieli żołnierze. W środku zgromadzono ich ponad 4000. W ramach prób wytrzymałości musieli jednocześnie tupać, klaskać i skakać. 

SpodekSpodek Fot. NAC/szukajwarchiwach.gov.pl

Architektoniczna pierwsza liga

Budowa Spodka ruszyła w roku 1964. Jedną z największych niewiadomych, a jednocześnie największym powodem do dumy, był dach. Wykonany w tzw. technologii tensegrity, był drugim tego typu obiektem w Polsce. Jeśli wziąć jednak pod uwagę rozmiar, to dach Spodka zaliczał się do światowej czołówki. Stalowa konstrukcja, wykorzystujące specyficzne dla tego rodzaju budowli rozłożenie naprężenia, waży 300 ton i ma rozpiętość 126 metrów. 

SpodekSpodek Fot. Pxhere

Wybór technologii budowy dachu był podyktowany jeszcze jednym względem. Spodek od początku miał być zarówno halą sportową, jak i widowiskową, kształt spodka okazał się optymalny dla obu rozwiązań. Inny powód to charakterystyka górniczego regionu, w którym w każdej chwili mogły zdarzyć się tąpnięcia. Hala musiała być na nie odporna. 

Z tych samych powodów ściany Spodka połączone są z dachem za pomocą 120 lin. Nie ma żadnego innego połączenia pomiędzy elementami konstrukcji. 

Centrum Katowic, w tle SpodekCentrum Katowic, w tle Spodek Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Zbyt szybkie otwarcie i dekady wyjątkowych imprez

Władze z otwarciem obiektu nieco się pospieszyły. Dlatego niemal natychmiast po oddaniu Spodka do użytku na budowę wrócili monterzy. Okazało się bowiem, że jeśli obiekt ma być też lodowiskiem, potrzebny jest montaż specjalnych rurek, za pomocą których można zapewnić odpowiednio niską temperaturę. 

Katowicki obiekt szybko stał się jednak powodem do dumy. To tu w roku 1972 przemawiał Fidel Castro, nieżyjący już komunistyczny dyktator kubański, to tu po raz pierwszy zaprezentowano najbardziej kultowy samochód ery PRL-u, fiata 126p, tzw. malucha. 

Spodek od początku był też miejscem najważniejszych koncertów. Joe Cocker, Tina Turner, Elton John, Deep Purple, Genesis, Depeche Mode, Def Leppard, Leonard Cohen, to tylko niektórzy artyści, którzy dali tu koncerty.

Katowicka hala to też arena wielu sportowych imprez. Pierwszą - Mistrzostwa Europy w Zapasach - zorganizowano tu już w roku 1972. Regularnie odbywają tu mistrzostwa w koszykówce, piłce siatkowej, hokeju. Co roku spotykają się tu też fani e-sportu. 

SpodekSpodek Fot. *fiedler* (https://web.archive.org/web/20161031085543/http://www.panoramio.com/photo/113664915) / Wikimedia (CC 3.0)

Spodek przez dekady swego istnienia przeszedł kilka modernizacji. Jedna z najważniejszych dotyczyła elewacji. Efektownie wyglądające wielokątne bryły powstały bowiem z wykorzystaniem azbestu. Proces ich wymieniania rozpoczął się w roku 2011. 

>> Eleganckie i ciekawe kolekcje mebli znajdziesz na Abra Meble <<<