Katarzyna Kuniewicz, ekspertka rynku mieszkaniowego, oceniła, że wyrok ten był jednym z najbardziej wyczekiwanych wydarzeń ostatnich miesięcy. W jej opinii kluczowym wnioskiem płynącym z Luksemburga jest brak podstaw do kwestionowania samej konstrukcji umów kredytowych opartych na zmiennej stopie procentowej. – Mówiąc wprost, nie będziemy mieli do czynienia ze scenariuszem, jaki znamy z rynku kredytów frankowych – zaznaczyła ekspertka, cytowana przez PAP. Według niej, choć wyrok nie zdejmuje z banków obowiązku rzetelnego informowania o ryzyku stopy procentowej, to jednak znacząco ogranicza pole do masowych sporów sądowych. Kontekst prawny i skala wyzwania Sprawa, która znalazła swój finał przed unijnym trybunałem, swój początek miała w sporze klienta z bankiem PKO BP. Kredytobiorca, który zaciągnął zobowiązanie w 2019 roku, zarzucał instytucji niedopełnienie obowiązków informacyjnych dotyczących zasad działania zmiennego oprocentowania. Wcześniej w orzecznictwie sądów krajowych oraz w strategiach kancelarii prawnych próbowano podważać samą legalność wskaźnika WIBOR, jednak z czasem ciężar sporów przeniósł się na przejrzystość klauzul umownych - wskazuje PAP.
Zainteresowanie drogą sądową wśród kredytobiorców złotowych systematycznie rosło przed ogłoszeniem wyroku. Z danych rynkowych wynika, że do września ubiegłego roku w sądach zarejestrowano ponad 3 tys. nowych spraw dotyczących WIBOR-u, co oznaczało wzrost o 62 proc. względem całego roku poprzedniego. Większość z tych postępowań kończyła się dotychczas oddaleniem powództw, a korzystne dla klientów rozstrzygnięcia stanowiły margines. Decyzja TSUE zdaje się potwierdzać dotychczasową linię orzeczniczą polskich sądów, które rzadko znajdowały podstawy do unieważniania umów złotowych.
Warto zauważyć, że problem dotyczy ogromnej skali kapitału zaangażowanego w rynek nieruchomości. Choć obecnie około 75 proc. nowo udzielanych kredytów hipotecznych posiada stałe oprocentowanie, to historyczne portfolio banków wygląda inaczej. Według przytaczanych danych rynkowych, udział kredytów opartych na zmiennej stopie wynosi niemal 90 proc. wszystkich aktywnych umów, a ich wartość rynkowa to około 340 mld zł. Ewentualne podważenie tych umów mogłoby wywołać wstrząs gospodarczy o skali większej niż w przypadku kredytów w walutach obcych.
Eksperci zwracają uwagę, że utrzymanie dotychczasowych zasad funkcjonowania kredytów hipotecznych jest istotne dla całego sektora budowlanego i deweloperskiego. Stabilność systemu bankowego bezpośrednio przekłada się na dostępność finansowania dla nowych inwestycji oraz zdolność zakupową klientów. Rozstrzygnięcie Trybunału stanowi jasny sygnał, że wysokość rat kredytowych nadal będzie zależała przede wszystkim od decyzji Rady Polityki Pieniężnej i ogólnego poziomu stóp procentowych, a nie od decyzji procesowych. Wpływ wyroku na średnie ceny mieszkań na rynku wtórnym, monitorowane na bieżąco przez serwis Domiporta.pl, będzie przedmiotem obserwacji w kolejnych miesiącach.
– Nie widać podstaw do masowego kwestionowania umów, z jakim mierzyliśmy się w przypadku kredytów frankowych. Ta droga wydaje się w tej chwili zamknięta – oceniła Kuniewicz. Specjalistka wskazała również, że choć część kredytobiorców liczących na sądowe odzyskanie środków może czuć zawód, to z perspektywy makroekonomicznej jest to moment niezbędnego uspokojenia. Sektor mieszkaniowy pozostaje jednym z filarów polskiej gospodarki, a przewidywalność kosztów obsługi długu jest kluczowa dla jego dalszego rozwoju.
W tle sporu o WIBOR pozostają również działania organów nadzorczych. Przypomnijmy, że wcześniej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwestionował niektóre klauzule zmiennego oprocentowania stosowane w aneksach do umów, nakładając na banki wysokie kary finansowe. Jednak, jak pokazał wyrok TSUE, błędy w konkretnych zapisach umownych lub aneksach nie oznaczają automatycznie wadliwości całego systemu opartego na wskaźniku referencyjnym. Dla rynku nieruchomości oznacza to powrót do przewidywalności, która jest niezbędna zarówno dla deweloperów planujących nowe projekty, jak i dla osób rozważających zakup własnego mieszkania — aktualne oferty sprzedaży mieszkań dostępne są w serwisie Domiporta.pl.
