Spis treści
- Dlaczego architekci krytykują rządowy program
- Ekologiczne i społeczne koszty masowych wyburzeń
- Prawdziwe lokale komunalne znikają z rynku
Zgodnie z rządowym programem rewitalizacji do 2051 roku z krajobrazu Melbourne znikną 44 wieżowce komunalne oraz wiele niższych bloków. Budynki te powstały między 1962 a 1975 rokiem. Urzędnicy argumentują, że obiekty dotarły do końca swojego cyklu życia, nie spełniają współczesnych standardów, a ich utrzymanie pochłania zbyt wiele pieniędzy. Nowy program ma rzekomo potroić liczbę dostępnych lokali i znacznie poprawić ich jakość.
Decyzja ta wywołała ogromne kontrowersje. Krytycy zwracają uwagę na brak jakichkolwiek konsultacji z mieszkańcami, którzy muszą opuścić swoje domy. Sprawa trafiła już do sądu, a także wzbudziła niepokój specjalnego sprawozdawcy ONZ do spraw mieszkalnictwa. Temat stał się również kluczowym punktem sporów politycznych przed zbliżającymi się wyborami stanowymi.
Dlaczego architekci krytykują rządowy program
Na czele protestów stoi architekt Simon Robinson oraz jego pracownia badawczo-projektowa Office. Zespół rozpoczął działania pro publico bono, gdy wyszło na jaw, że rząd nie opublikował żadnych analiz opłacalności ewentualnego zachowania potępionych osiedli. Robinson podkreśla, że brak studium wykonalności dla renowacji to sytuacja wysoce nietypowa przy tak dużej skali przedsięwzięcia. Według danych Domiporta.pl dotyczących średnich cen nieruchomości, racjonalne podejście do istniejącej tkanki mieszkaniowej pozwala często uniknąć nadmiernych kosztów inwestycyjnych.
Pracownia wzięła sprawy w swoje ręce i we współpracy z lokatorami opracowała alternatywną strategię. Architekci nie twierdzą, że stare bloki są w idealnym stanie, ani że każdy z nich da się uratować. Domagają się jednak rzetelnego sprawdzenia możliwości modernizacji. Co ciekawe, władze stanu faktycznie przeprowadziły takie badania, ale utajniły ich wyniki mimo nacisków ze strony lokalnego parlamentu.
Według szacunków pracowni Office renowacja i dogęszczenie zabudowy kosztowałyby około 300 milionów dolarów mniej niż całkowita rozbiórka i budowa od nowa. Główną przyczyną takich oszczędności jest brak konieczności relokacji lokatorów. Rząd konsekwentnie pomija w swoich kosztorysach wydatki na tymczasowe zakwaterowanie mieszkańców na rynku prywatnym, a kwoty te pochłaniają ogromne sumy z budżetu.
Ekologiczne i społeczne koszty masowych wyburzeń
Zespół Robinsona przygotował kontrpropozycję, która opiera się na strategii zachowania, naprawy i reinwestycji. Koncepcja ta zakłada pozostawienie budynków bez wysiedlania ludzi, poprawę komfortu termicznego oraz znaczne zmniejszenie śladu węglowego. Architekci przeanalizowali między innymi osiedle Flemington, gdzie cztery wieżowce stanowią około 10 procent całego zasobu wysokich budynków komunalnych w stanie Wiktoria.
Projekt dla tej lokalizacji zakłada zachowanie 720 istniejących mieszkań i dobudowanie 577 nowych lokali w ramach dogęszczenia tkanki miejskiej. Wizja obejmuje nowe elewacje, prywatne balkony, podziemne parkingi, wspólne tereny zielone oraz nowoczesne systemy ogrzewania i chłodzenia. Architekci zaplanowali także wymianę okien na dwuszybowe oraz montaż paneli fotowoltaicznych. Taki zakres prac pozwala obniżyć potencjał tworzenia efektu cieplarnianego o 55 procent w porównaniu do scenariusza wyburzenia.
Modernizacja ma również ogromne znaczenie społeczne. Obecnie w stanie Wiktoria na mieszkanie socjalne czeka ponad 60 tysięcy osób. Lokale tego typu stanowią zaledwie 3 procent wszystkich nieruchomości w regionie, co plasuje go poniżej średniej krajowej i daleko za standardami państw rozwiniętych.
Prawdziwe lokale komunalne znikają z rynku
Oprócz samych wyburzeń, obawy budzi forma własności nowych budynków. Zamiast klasycznych mieszkań komunalnych powstaną tam lokale zarządzane przez podmioty prywatne, gdzie część puli trafi na wolny rynek. Taka forma najmu daje lokatorom znacznie mniejszą ochronę przed eksmisją i często wiąże się z wyższymi opłatami. Osoby szukające stabilnych warunków mogą sprawdzić aktualne mieszkania na sprzedaż z rynku wtórnego, które stanowią alternatywę dla nowo powstających projektów.
– Rząd nazywa teraz wszystko mieszkalnictwem socjalnym, ponieważ nie chce, aby opinia publiczna wiedziała, że to już nie są lokale komunalne – mówi Simon Robinson. Architekt uważa, że władze stanu po prostu chcą pozbyć się problemu zarządzania budynkami i administrowania najmem, przerzucając tę odpowiedzialność na deweloperów. Warto śledzić, jak rynek reaguje na takie zmiany, przeglądając mieszkania na sprzedaż od dewelopera w różnych regionach.
Działania pracowni Office przyniosły już pierwsze, drobne sukcesy. Po publikacji raportu dotyczącego osiedla Ascot Vale, władze po cichu usunęły ten kompleks z listy do wyburzenia i rozpoczęły jego częściową renowację. Niestety, inne osiedla nie miały tyle szczęścia. Kompleks Barak Beacon zrównano z ziemią, a los wieżowców Flemington zależy teraz od ostatecznego wyroku australijskiego Sądu Najwyższego.
