Mimo że umowy kredytowe na zakup mieszkania są w Polsce standardowo podpisywane na 25 do 35 lat, rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej. Jak wynika z danych Związku Banków Polskich, średni faktyczny czas spłaty zobowiązania hipotecznego w ostatnich latach skurczył się do zaledwie 9-10 lat. Głównymi powodami są dynamicznie rosnące dochody oraz silna niechęć Polaków do życia na kredyt, która motywuje do jak najszybszego uregulowania długu.
Analiza danych ZBP pokazuje wyraźną tendencję. Jeszcze w latach 2015-2018 średni okres spłaty wynosił około 17-18 lat. Już po pandemii czas ten skrócił się do 12-13 lat, by w ostatnich dwóch-trzech latach osiągnąć obecny, rekordowo niski poziom. Skalę zjawiska obrazuje fakt, że mimo udzielenia ponad 670 tys. nowych hipotek, łączna liczba czynnych umów spadła o 225 tys. Oznacza to, że w tym samym czasie Polacy zamknęli blisko 900 tysięcy kredytów, znacznie więcej niż zaciągnęli nowych.
To dowód na to, że kredytobiorcy aktywnie nadpłacają swoje zobowiązania, skracając okres kredytowania o nawet ponad dwadzieścia lat w stosunku do pierwotnych założeń umowy z bankiem.
Zjawisko to wyjaśnia Jarosław Sadowski, dyrektor biura analiz portalu Rankomat. Wskazuje on na specyficzną strategię finansową kredytobiorców. Na początku zaciągają oni zobowiązanie na maksymalny możliwy termin. Celem jest obniżenie miesięcznej raty w najtrudniejszym okresie, gdy zakup nieruchomości – często poprzedzony analizą wielu ofert sprzedaży mieszkań – wiąże się z dużymi kosztami wykończenia i urządzenia, a budżet młodej rodziny obciążony jest wieloma innymi wydatkami.
Wraz z rozwojem kariery zawodowej dochody kredytobiorców zazwyczaj rosną. Bieżąca rata staje się wtedy mniejszym obciążeniem, a w domowych budżetach pojawiają się nadwyżki finansowe, które przeznaczane są na nadpłaty kredytu. Sadowski zaznacza, że choć tempo spłaty jest zróżnicowane – część osób spłaca dług jeszcze szybciej, a inni potrzebują kilkunastu lat – polski rynek wyraźnie zbliża się do standardów zagranicznych, gdzie trendy można obserwować w raportach cenowych. Przykładowo, jak pokazują dane serwisu Domiporta.pl o średnich cenach nieruchomości pozwalają śledzić dynamikę rynku. Tam średnia żywotność kredytu hipotecznego wynosi około 7 lat.
