Czy można założyć prywatny cmentarz - wszystkie ważne informacje o polskich nekropoliach

Bartłomiej Baranowski
31.10.2017 13:54
A A A
Cmentarz rzymskokatolicki - Brdów

Cmentarz rzymskokatolicki - Brdów (Albert Górniak / wikia commons CC BY-SA 3.0)

Prawo cmentarne reguluje w sumie kilka ustaw i przepisów. Ich zdecydowana większość pochodzi z 1959 roku. Nie trudno zauważyć, że część przepisów jest już przestarzała, a reszta nieprzestrzegana.

Grunty cmentarne to przede wszystkim miejsca pamięci. Ale nawet one są objęte przepisami nieruchomościowymi. Odpowiadamy na najczęstsze pytania dotyczące polskich nekropolii.

Cmentarz komunalny a wyznaniowy

Cmentarze w Polsce dzielą się głównie na dwa rodzaje. Cmentarze wyznaniowe (i wielowyznaniowe) oraz komunalne (świeckie). Do pierwszej grupy należą nekropolie rzymskokatolickie, ewangelickie, żydowskie oraz prawosławne. Warto zauważyć, że w Polsce większość cmentarzy żydowskich jest uznawanych za zabytki.

Poza tymi dwiema grupami można spotkać ponadto cmentarze:

  • klasztorne 
  • szpitalne
  • więzienne 
  • duchowne 
  • państwowe
  • wojenne

Według przepisów osoby określonej wiary są chowane na cmentarzach dla nich przeznaczonych. Lecz istnieje obowiązek pochowania zwłok na każdym cmentarzu w wypadku braku miejsca na innych nekropoliach. Żadna władza wyznaniowa nie może odmówić w takim wypadku pochówku!

Kto może zbudować cmentarz

Nowy cmentarz może powstać z inicjatywy władz duchownych bądź świeckich (rada gminy). Cmentarz może powstać jedynie w miejscu wyznaczonym w Planie Zagospodarowania Przestrzennego dla danej gminy. Plan ustala jedynie Rada Gminy dla danej jednostki terytorialnej. Zasady i tryb nabywania gruntów pod cmentarze określa ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741).

Teren pod cmentarz musi spełniać szereg warunków:

  • cmentarz musi się znajdować na obrzeżach miasta bądź wsi
  • grunt musi spełniać normy zawartości węglanu wapnia oraz poziomu kwasowości
  • musi być oddalony o 150 metrów od zabudowań mieszkalnych, produkcyjnych itp.
  • teren cmentarza powinien znajdować się na wzniesieniu
  • zwierciadło wód gruntowych musi znajdować się na przynajmniej 2,5 metra w głąb gruntu
  • teren cmentarza w Planie Zagospodarowania Przestrzennego musi być zapisany jako teren zielony o założeniu parkowym

Całość reguluje rozporządzenie ministrów gospodarki terenowej i ochrony środowiska oraz zdrowia i opieki społecznej z 20 października 1972 r. w sprawie urządzania cmentarzy, prowadzenia ksiąg cmentarnych oraz chowaniu zmarłych (Dz. U. Nr 47, poz. 299 z późn. zm.)

Likwidacja cmentarza 

Ustawa zasadnicza o cmentarzach i chowaniu zmarłych gwarantuje 20 lat nienaruszalności grobu. Zgodę na całkowitą likwidację cmentarza może wydać właściwa władza kościelna w przypadku cmentarzy wyznaniowych bądź organy samorządowe danej jednostki terytorialnej w przypadku nekropolii komunalnych. Decyzja może zostać wydana nie wcześniej jak w 40 lat od ostatniego pogrzebu. 

Cmentarz rzymskokatolicki w Mińsku MazowieckimCmentarz rzymskokatolicki w Mińsku Mazowieckim Michcik / wikia commons CC BY-SA 3.0

Pamiątki artystyczne mające wartość historyczną należy przenieść w inne miejsce w porozumieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Wszelkie szczątki muszą zostać przeniesione zgodnie z prawowitym obrządkiem na innych cmentarz. Całą operację musi opłacić nowy właściciel gruntu. 

Prywatny cmentarz

Prawo w tym względzie jest niezwykle restrykcyjne. Nie ma prawnych narzędzi, by na własnej działce pochować bliską osobę. Prawo do zakładania cmentarzy należy wyłącznie do władz kościelnych i świeckich.Teoretycznie prywatny cmentarz może zostać założony, lecz w praktyce jest to niemal niemożliwe. Tylko minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia może zezwolić na pochówek niezgodny z obecnymi przepisami. 

Za złamanie któregokolwiek z przepisów dotyczących pochówku zmarłych (rozsypanie prochów, chowanie szczątków w nieodpowiednim miejscu, niedopełnienie obowiązku pochówku itp.) grozi kara pozbawienia wolności do 30 dni bądź grzywna w wysokości 5000 złotych. 

Źródło: sejm.gov.pl oraz prawo.sejm.gov.pl

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE