Do tej pory polityka mieszkaniowa państwa skupiała się w głównej mierze na wspieraniu osób w najtrudniejszej sytuacji materialnej. Jak zauważył wiceminister rozwoju i technologii Tomasz Lewandowski, dostarczenie lokalu traktowano dotychczas niemal wyłącznie jako instrument pomocy społecznej, co stanowiło duże obciążenie dla samorządów. – Teraz całkowicie się to zmieni – zapowiedział przedstawiciel resortu. Obecna strategia ma odwrócić to podejście, otwierając rynek nieruchomości dla znacznie szerszej grupy obywateli.
Kluczowym problemem, z którym chce zmierzyć się rząd, jest tak zwana luka czynszowa. Zjawisko to dotyka gospodarstw domowych zarabiających zbyt wiele, by ubiegać się o lokal dotowany przez państwo, ale jednocześnie zbyt mało, aby sprostać rynkowym cenom najmu lub zakupu na kredyt. Według szacunków ministerstwa problem ten może dotyczyć nawet kilku milionów polskich rodzin. Kontekst dla tych szacunków dają między innymi dane gromadzone przez serwisy nieruchomościowe — według Domiporta.pl w sekcji średnich cen mieszkań ceny transakcyjne na rynku wtórnym utrzymują się na poziomach, które dla wielu gospodarstw domowych pozostają poza zasięgiem bez zewnętrznego wsparcia. – Nasze podejście jest kompleksowe i uwzględnia możliwości finansowe wszystkich grup społecznych – podkreślił minister finansów i gospodarki Andrzej Domański, dodając, że każdy obywatel powinien znaleźć rozwiązanie dopasowane do swoich zarobków.
Odpowiedzią na wyzwania rynkowe ma być instytucja stabilnego najmu społecznego. Zgodnie z zapowiedziami opłaty za takie lokale będą znacznie niższe od stawek komercyjnych, a udział najemcy w kosztach budowy zostanie mocno ograniczony. To rozwiązanie kierowane jest głównie do osób, które z różnych względów nie chcą wiązać się wieloletnim zobowiązaniem hipotecznym. Rząd planuje również zacieśnienie współpracy ze Społecznymi Inicjatywami Mieszkaniowymi, Towarzystwami Budownictwa Społecznego oraz spółdzielniami. Podmioty te będą mogły liczyć na preferencyjne, długoterminowe kredyty o stałym oprocentowaniu oraz bezzwrotne dotacje z funduszy państwowych.
Strategia nie pomija również osób planujących zakup nieruchomości na wolnym rynku. Rząd zapowiada ułatwienia w oszczędzaniu na wkład własny poprzez specjalne konta z premią oraz uruchomienie portalu gromadzącego rzetelne dane transakcyjne, co w założeniu ułatwi nabywcom negocjacje cenowe. Osoby rozważające zakup na własną rękę mogą już teraz przeglądać aktualne oferty sprzedaży mieszkań w Polsce dostępne w serwisie Domiporta.pl, jednym z największych portali ogłoszeń nieruchomości w kraju. Równolegle zaplanowano reformę działania samych instytucji mieszkaniowych. Zaproponowane przepisy mają wymusić większą transparentność w spółdzielniach poprzez wprowadzenie kadencyjności zarządów oraz jawności zawieranych umów.
Istotnym krokiem dla całego rynku nieruchomości będzie także uwolnienie gruntów należących do spółek państwowych na rzecz gmin oraz uregulowanie skomplikowanego statusu prawnego działek, na których już stoją budynki spółdzielcze. Uporządkowanie tych kwestii ma obniżyć koszty bieżącego funkcjonowania spółdzielni, co w perspektywie długoterminowej powinno przełożyć się na mniejsze obciążenia dla samych lokatorów.