Polska mierzy się z wyzwaniem, jakim są liczne pustostany – budynki, które z różnych przyczyn utraciły swoje pierwotne funkcje. Często są to obiekty zabytkowe lub po prostu stare, których utrzymanie stało się zbyt kosztowne, a stan techniczny uniemożliwia dalsze użytkowanie. Ich obecność nie tylko szpeci miejski krajobraz, ale również stanowi niewykorzystany potencjał dla lokalnych społeczności i gospodarek. W odpowiedzi na ten problem, Bank Gospodarstwa Krajowego ponownie wprowadził do swojej oferty pożyczki rewitalizacyjne, które mają dać drugie życie tym zapomnianym przestrzeniom.
Program pożyczek rewitalizacyjnych BGK
Nowa oferta BGK umożliwia pozyskanie finansowania na kompleksową rewitalizację budynków. Maksymalna kwota pożyczki, jaką można otrzymać na jeden projekt, wynosi 20 mln zł. Program ma charakter regionalny i jest skierowany do inwestorów planujących działania na terenie województw śląskiego i mazowieckiego. Możliwości finansowania obejmują szeroki zakres prac, od remontu fasad, pomieszczeń i dachów, przez wymianę instalacji, aż po uporządkowanie przylegającego terenu. Co istotne z perspektywy rynku nieruchomości, program dopuszcza rewitalizację różnego rodzaju obiektów, w tym tych przeznaczonych do celów mieszkalnych, co może przyczynić się do zwiększenia dostępności lokali na lokalnych rynkach.
Beneficjentami pożyczek mogą być zarówno podmioty publiczne, jak i prywatne. Z finansowania mogą skorzystać samorządy, spółki komunalne oraz przedsiębiorcy prywatni. Kluczowym warunkiem uzyskania wsparcia jest to, aby planowana inwestycja prowadziła do aktywizacji lokalnej społeczności lub ożywienia miejscowej gospodarki. Jest to zgodne z szerszą ideą rewitalizacji, która wykracza poza sam remont fizyczny obiektu, dążąc do kompleksowej odnowy społeczno-ekonomicznej danego obszaru.
Finansowanie i kontekst europejski
Środki na pożyczki rewitalizacyjne pochodzą z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2021-2027, w ramach programów Fundusze Europejskie dla Śląskiego oraz Fundusze Europejskie dla Mazowsza. Bank Gospodarstwa Krajowego realizuje ten program we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, który wybrał BGK do pełnienia roli operatora. Warunki pożyczek mogą nieznacznie różnić się w zależności od województwa, jednak w obu przypadkach są one preferencyjne, co ma zachęcić inwestorów do podejmowania się ambitnych projektów rewitalizacyjnych.
Powrót pożyczki rewitalizacyjnej do oferty BGK nie jest przypadkowy. Bank był już operatorem podobnych programów w poprzedniej perspektywie finansowej Unii Europejskiej, zdobywając doświadczenie i przyczyniając się do wielu udanych projektów. To świadczy o skuteczności tego narzędzia w walce z problemem pustostanów i degradacji miejskiej.
Udane przykłady rewitalizacji
Przeszłe edycje programu finansowanego ze środków unijnych przyniosły wymierne korzyści i liczne przykłady udanych rewitalizacji na terenie Polski. Na Mazowszu dzięki tym środkom udało się między innymi stworzyć Centrum Aktywności Wołomin w zabytkowej Starej Elektrowni, zrewitalizować XIX-wieczną Osadę Fabryczną w Żyrardowie, a także przywrócić funkcje mieszkalne w historycznym budynku w Ożarowie Mazowieckim. Te projekty pokazują, jak opuszczone obiekty mogą stać się centrami życia społecznego, kulturalnego lub mieszkalnego, zachowując jednocześnie swoje dziedzictwo.
Również na Śląsku europejskie fundusze przyczyniły się do odnowy wielu obiektów. Nowe życie zyskał kompleks basenowy w Wiśle oraz stary dworzec w Katowicach, który stał się nowoczesnym węzłem komunikacyjnym. Kolejnym przykładem jest modernizacja historycznych kortów tenisowych w Bielsku-Białej, które po adaptacji funkcjonują jako nowoczesne centrum sportowe. Te inwestycje nie tylko poprawiły estetykę przestrzeni, ale przede wszystkim stworzyły nowe możliwości dla mieszkańców i wzmocniły lokalną infrastrukturę.
Znaczenie dla rynku nieruchomości i rozwoju miast
Program pożyczek rewitalizacyjnych ma ogromne znaczenie dla rynku nieruchomości, szczególnie w kontekście rosnących cen gruntów i ograniczonych możliwości budowy nowych obiektów w centrach miast. Adaptacja istniejących, często historycznych budynków na cele mieszkalne, handlowe czy usługowe, to efektywna droga do zagospodarowania niewykorzystanej przestrzeni. Dzięki temu możliwe jest zwiększenie podaży mieszkań, zwłaszcza w atrakcyjnych lokalizacjach, bez konieczności intensywnej zabudowy terenów zielonych.
Rewitalizacja to także szansa na zachowanie tożsamości miast i miasteczek. Stare, w tym zabytkowe budynki, często stanowią o unikalnym charakterze danej miejscowości. Ich odnowa pozwala nie tylko na ochronę dziedzictwa architektonicznego, ale także na włączenie ich w nowoczesne życie społeczne i gospodarcze. Przekształcenie zrujnowanych obiektów w funkcjonalne i estetyczne przestrzenie przyczynia się do poprawy jakości życia mieszkańców, tworząc atrakcyjniejsze miejsca do pracy, zamieszkania i spędzania wolnego czasu. Inicjatywa Banku Gospodarstwa Krajowego jest więc kluczowym elementem w strategii zrównoważonego rozwoju miast i gmin, pozwalając na efektywne wykorzystanie istniejących zasobów i budowanie przyszłości na solidnych fundamentach przeszłości.