W ostatnich miesiącach właściciele nieruchomości dotkniętych powodzią we wrześniu 2024 roku mogli skorzystać z państwowego wsparcia. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Polską Agencję Prasową (PAP/WOK), Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) potwierdziło, że wszystkie osoby, które skutecznie złożyły wnioski o wykup ich zniszczonych lub uszkodzonych nieruchomości przez Wody Polskie, otrzymają należne pieniądze. Ta deklaracja dotyczy zarówno beneficjentów objętych początkowym budżetem, jak i tych, których wnioski wpłynęły nieco później, co wymagało zabezpieczenia dodatkowych środków.
Dla potencjalnych nabywców nieruchomości, zwłaszcza na obszarach zagrożonych klęskami żywiołowymi, ta sytuacja stanowi ważną lekcję. Programy rządowe, choć mające na celu wsparcie poszkodowanych, jednocześnie uwypuklają ryzyka związane z zakupem domów na terenach narażonych na ekstremalne zjawiska pogodowe. Zrozumienie, co oznacza powódź dla wartości nieruchomości, możliwości jej ubezpieczenia i komfortu mieszkania, jest absolutnie fundamentalne.
Konsekwencje powodzi dla właścicieli nieruchomości
Powódź, jak ta z września 2024 roku, wywołuje szereg długoterminowych konsekwencji, które każdy potencjalny kupujący powinien wziąć pod uwagę. Przede wszystkim, najbardziej oczywistym skutkiem jest fizyczne zniszczenie nieruchomości. Wody Polskie, w ramach wspomnianego programu, wykupiły nieruchomości całkowicie zrujnowane, między innymi w takich miejscowościach jak Stronie Śląskie, Lądek-Zdrój, Radochów czy Żelazno. To pokazuje skalę zniszczeń, gdzie domy stawały się niezdatne do zamieszkania, a ich odbudowa była nieopłacalna lub niemożliwa ze względu na powtarzające się ryzyko.
Dla kupującego oznacza to konieczność szczegółowego sprawdzenia historii nieruchomości. Czy dom, którym jesteśmy zainteresowani, znajduje się na obszarze, który w przeszłości był dotknięty powodzią? Czy w jego bezpośrednim sąsiedztwie znajdowały się nieruchomości, które kwalifikowały się do wykupu przez państwo? Informacje o programach takich jak ten prowadzony przez Wody Polskie są publiczne i mogą stanowić cenną wskazówkę. Należy pamiętać, że nawet jeśli dana nieruchomość nie została bezpośrednio zalana, jej wartość rynkowa może ucierpieć ze względu na ogólne postrzeganie ryzyka w danym regionie.
Kolejnym aspektem są koszty napraw i remontów. Nawet częściowe zalanie może prowadzić do poważnych problemów strukturalnych, uszkodzeń instalacji elektrycznych i grzewczych, a także rozwoju pleśni i grzybów, które są niebezpieczne dla zdrowia. Koszty osuszenia, dezynfekcji i kompleksowego remontu mogą przewyższać wartość nieruchomości, zwłaszcza starszych budynków. Co więcej, w niektórych przypadkach, nawet po remoncie, dom może już nigdy nie odzyskać swojej pierwotnej stabilności i wartości. Programy takie jak ten realizowany przez Wody Polskie, które umożliwiły sprzedaż uszkodzonych nieruchomości, zostały uruchomione w maju 2025 roku, rok po tragicznych wydarzeniach, co świadczy o długotrwałym procesie oceny szkód i uruchamiania mechanizmów pomocowych.
W kontekście finansowym, powódź ma także wpływ na ubezpieczenie nieruchomości. Domy położone na terenach o podwyższonym ryzyku powodziowym mogą być droższe w ubezpieczeniu, a w skrajnych przypadkach ubezpieczyciele mogą odmówić pełnego pokrycia ryzyka powodziowego lub wprowadzić bardzo wysokie franszyzy. To kluczowy element, który należy sprawdzić przed zakupem – dostępność i koszt kompleksowego ubezpieczenia. Brak odpowiedniego ubezpieczenia w strefie zagrożenia powodziowego jest równoznaczny z przyjęciem pełnego ryzyka finansowego w przypadku kolejnej klęski.
Aspekt psychologiczny również nie jest bez znaczenia. Życie w ciągłej niepewności i strachu przed kolejną powodzią może znacząco obniżyć jakość życia i komfort mieszkania. Dla wielu osób, które doświadczyły utraty dobytku, decyzja o sprzedaży nieruchomości i przeniesieniu się w bezpieczniejsze miejsce jest jedyną drogą do odzyskania spokoju, co potwierdza duże zainteresowanie programem wykupu, który znacząco przekroczył pierwotne założenia, a jego wartość przekroczyła 76,5 mln zł za 76 podpisanych aktów notarialnych.
Jak zabezpieczyć się przed ryzykiem powodziowym jako kupujący?
Przed podjęciem decyzji o zakupie nieruchomości, szczególnie w regionach, które w przeszłości borykały się z problemem powodzi, należy przeprowadzić gruntowną analizę ryzyka. Po pierwsze, kluczowe jest zapoznanie się z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz mapami ryzyka powodziowego. Wiele gmin i instytucji państwowych, w tym Wody Polskie, udostępnia szczegółowe dane dotyczące terenów zalewowych. Informacje te pozwalają ocenić, czy wybrana nieruchomość leży w strefie bezpośredniego zagrożenia.
Po drugie, warto dokładnie zbadać historię konkretnej nieruchomości. Czy była ona kiedykolwiek zalana? Jeśli tak, jakie szkody poniosła i w jaki sposób zostały one naprawione? Warto poprosić sprzedającego o wszelkie dokumenty dotyczące ewentualnych szkód i przeprowadzonych remontów. Czasami na pierwszy rzut oka nie widać wszystkich konsekwencji zalania, a ukryte problemy mogą ujawnić się po latach. Warto również porozmawiać z sąsiadami, którzy często mają cenną wiedzę na temat lokalnych uwarunkowań i historii terenu.
Po trzecie, kwestia ubezpieczenia jest nie do przecenienia. Przed zakupem należy skonsultować się z kilkoma towarzystwami ubezpieczeniowymi, aby sprawdzić dostępność i koszt polisy obejmującej ryzyko powodziowe dla konkretnej nieruchomości. Wysokie składki lub brak możliwości ubezpieczenia mogą być sygnałem ostrzegawczym. Pamiętajmy, że regulacje prawne, które umożliwiły sprzedaż zniszczonych nieruchomości Wodom Polskim, weszły w życie w maju 2025 roku, po powodziach z września 2024 roku. To pokazuje, że państwo interweniuje w sytuacjach kryzysowych, ale odpowiedzialność za świadome podjęcie decyzji o zakupie spoczywa na kupującym.
Na koniec, należy brać pod uwagę długoterminowe prognozy klimatyczne. Wzrost częstotliwości i intensywności ekstremalnych zjawisk pogodowych, w tym powodzi, jest faktem. Inwestycja w nieruchomość to zazwyczaj decyzja na wiele lat, dlatego ocena ryzyka powinna uwzględniać nie tylko przeszłość, ale i potencjalną przyszłość. Wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Magdalena Roguska zapewniła, że program wykupu nieruchomości będzie kontynuowany, a zarezerwowane dodatkowe 30 mln zł zostaną przekazane po zmianie ustawy, co świadczy o tym, że problem powodzi i jego konsekwencji dla rynku nieruchomości jest wciąż aktualny i wymaga systemowych rozwiązań. Dla kupującego oznacza to, że ryzyko powodziowe nie zniknie, a świadomość i ostrożność są kluczowe.