Dzięki nowelizacji ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (konkretnie art. 40a ust. 2), dane z Rejestru Cen Nieruchomości (RCN) stały się ogólnodostępne dla wszystkich obywateli bez żadnych opłat. To niezwykle ważna informacja dla osób planujących zakup lub sprzedaż nieruchomości, ponieważ pozwala na weryfikację rzeczywistych kwot transakcyjnych. Stanowi to doskonałe uzupełnienie dla bieżących analiz rynkowych – warto na przykład równolegle śledzić sekcję średnich cen mieszkań z rynku wtórnego przygotowywaną przez portal Domiporta.pl, aby porównać ostateczne kwoty z aktów notarialnych z wycenami widocznymi w ogłoszeniach.
– Wprowadzona zmiana zwiększa transparentność rynku, umożliwiając obywatelom analizę realnych cen transakcyjnych – podkreślają eksperci Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii.
Przypomnijmy, że w przeszłości dostęp do tych newralgicznych danych rynkowych był mocno utrudniony i wiązał się z kosztami. Wcześniej, aby poznać ceny z aktów notarialnych, należało złożyć oficjalny wniosek w odpowiednim starostwie powiatowym. Co więcej, proces ten wymagał uiszczenia opłaty zgodnej z urzędowym cennikiem, a na same informacje trzeba było czekać. Obecnie cały proces przeniesiono do sieci, a opłaty zostały całkowicie zniesione.
Rejestr Cen Nieruchomości to publiczna baza danych prowadzona przez starostów, do której trafiają informacje prosto z aktów notarialnych. Warto wyraźnie zaznaczyć, że system jest w pełni bezpieczny dla prywatności obywateli, ponieważ nie zawiera żadnych danych osobowych kupujących ani sprzedających. Zamiast tego skupia się na twardych parametrach rynkowych.
– W RCN można znaleźć informacje dotyczące ceny sprzedaży nieruchomości gruntowych, budynkowych i lokalowych, daty transakcji, rodzaju transakcji oraz prawa własności do nieruchomości – wyjaśnia Andrzej Żylis, Główny Geodeta Kraju.
Sprawdzenie tych danych jest dziś niezwykle proste i przypomina korzystanie ze zwykłej mapy internetowej. Aby przejrzeć ceny, wystarczy wejść na stronę geoportal.gov.pl i wybrać moduł "Rejestr Cen Nieruchomości". Warstwa z danymi włącza się automatycznie. Użytkownik musi jedynie przybliżyć mapę do interesującej go lokalizacji, a następnie kliknąć w konkretny obiekt. System, korzystając z funkcji identyfikacji, natychmiast wyświetli szczegółowe dane opisowe.
Dla osób szukających mieszkań (lokali) system podaje między innymi funkcję lokalu, liczbę izb, numer kondygnacji, dokładną powierzchnię użytkową oraz cenę brutto i kwotę podatku VAT. Weryfikację takich danych z rejestru dobrze jest połączyć z bieżącym przeglądem rynku. Przeglądając aktualne oferty sprzedaży mieszkań w serwisie Domiporta.pl, łatwiej ocenić, na ile oczekiwania dzisiejszych sprzedających odbiegają od minionych transakcji. Z kolei przy sprawdzaniu działek budowlanych, oprócz ceny i powierzchni, dowiemy się również, jakie jest przeznaczenie danego gruntu w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP). Zestawienie tej urzędowej wiedzy z opublikowanymi na platformie Domiporta.pl ogłoszeniami sprzedaży działek ułatwia kupującym i inwestorom podejmowanie racjonalnych decyzji.
Mimo wejścia w życie nowych przepisów, system wciąż znajduje się w fazie wdrażania i uzupełniania danych przez lokalne samorządy. Według stanu na 20 lutego 2026 roku, swoje bazy do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii przekazało 348 powiatów. Niestety, nie obyło się bez problemów technicznych i organizacyjnych na szczeblu lokalnym.
Braki i błędy techniczne w rejestrach
Jak wynika z oficjalnych raportów, 32 powiaty zignorowały pisma i w ogóle nie przekazały wymaganych informacji. Dodatkowo, 11 samorządów przesłało dane pozbawione geometrii lub relacji między obiektami, co uniemożliwia naniesienie ich na mapę. Kolejne trzy powiaty dostarczyły pliki niekompletne, a dwa zgłosiły dane z błędami blokującymi uruchomienie usług sieciowych. W praktyce oznacza to, że na Geoportalu zobaczymy tylko te transakcje, które zostały poprawnie zlokalizowane przestrzennie przez urzędników.
Zaawansowane narzędzia analityczne
Dla profesjonalistów z branży nieruchomości, analityków i rzeczoznawców przygotowano również zaawansowane narzędzia. Zgodnie z ustawą o otwartych danych, informacje z RCN muszą być cyklicznie publikowane w Portalu Otwartych Danych. GUGiK uruchomił także specjalne usługi sieciowe WMS/WFS, które można podpiąć do zewnętrznych programów typu GIS (np. darmowego QGIS). Pozwala to na przeglądanie nawet tych danych, które urzędy przesłały bez pełnej geometrii.
Co więcej, w serwisie Geoportal dodano możliwość masowego pobierania danych z RCN dla obszaru całego kraju, województwa lub konkretnego powiatu. Pliki udostępniane są w nowoczesnych formatach GeoParquet oraz GeoPackage, co znacznie ułatwia tworzenie zaawansowanych analiz rynkowych. Dzięki tym zmianom, polski rynek nieruchomości staje się jednym z najbardziej przejrzystych w tej części Europy, a asymetria informacji między deweloperami, pośrednikami a zwykłymi kupującymi ulega znaczącemu zmniejszeniu.