Możliwość zaliczenia straty w koszty podatkowe

Dzięki wykładni ekonomicznej, nawet gdy komornik zlicytował nieruchomość, podatnik może zaliczyć jej niezamortyzowaną wartość do kosztów uzyskania przychodów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2015 r., II FSK 925/13).

Organy podatkowe niechętnie przyznają, że w sytuacji gdy podatnik pozbywa się nie w pełni zamortyzowanego środka trwałego, strata z tego tytułu stanowi koszty podatkowe. Np. gdy najemca rozwiązuje wcześniej umowę najmu, w związku z która poczynił określone nakłady na przedmiot najmu i ponosi z tego tytułu stratę, nawet gdy strata ta jest niższa, niż gdyby kontynuował tę umowę.

Strata odpowiadająca niezamortyzowanej wartości początkowej inwestycji w obcym środku trwałym, niespełniająca przesłanek z art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów, jeżeli jej powstanie wynika z działań podatnika podjętych dla realizacji celu określonego w art. 15 ust. 1 tej ustawy. Takie stanowisko potwierdził jednak uchwałą z dnia 25 czerwca 2012 r., sygn. akt II FPS 2/12, NSA podjętą w składzie siedmiu sędziów.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Wobec tego za koszty uzyskania przychodów należy uznać wszystkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione oraz definitywnie poniesione wydatki, których celem jest osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie ich źródła, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, o ile nie zostały one wymienione w katalogu wydatków nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów.

Decydującym kryterium przy kwalifikacji prawnej danego kosztu, jako kosztu uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, pozostaje kryterium celu poniesienia kosztu, a poza tym niezbędne jest istnienie bezpośredniego lub pośredniego tylko związku pomiędzy kosztem a realizacją wymienionych w tym przepisie celów.

Utrata przez podatnika nieruchomości w wyniku egzekucji komorniczej nie może być traktowane jako oddzielne zdarzenie, odseparowane od całokształtu jego działalności gospodarczej. Poszczególne, podejmowane w ramach tej działalności przedsięwzięcia, jedne bardziej zyskowne, inne mniej lub wręcz deficytowe, składają się na ostateczny finansowo-ekonomiczny wynik podatnika.

Sama strata w środkach trwałych (w inwestycji w obcym środku trwałym), podobnie jak każda inna strata, nie jest oczywiście zdarzeniem, które można by powiązać z przychodami w taki sposób, o jakim mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ponieważ ściśle rzecz biorąc nie służy ona osiągnięciu tych przychodów. Jest ona natomiast często powiązana ze zdarzeniami mającymi miejsce w toku prowadzenia działalności gospodarczej, która sama w sobie nakierowana jest na osiągnięcie przychodów.

Wnioskując a contrario z treści przepisu art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: ma miejsce likwidacja nie w pełni umorzonego środka trwałego, zaistnieje strata związana z ww. likwidacją, a utrata przydatności gospodarczej nastąpiła z przyczyn innych niż zmiana rodzaju działalności, podatnik co do zasady może zaliczyć poniesione koszty odpowiadające nieumorzonej wartości środków trwałych do kosztów uzyskania przychodów, pod warunkiem spełnienia ogólnych przesłanek wynikających z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Taka sytuacja dotyczy również odpłatnego zbycia lokalu w drodze egzekucji komorniczej.

Więcej o: