Jak Europa budowa豉 z wielkiej p造ty

Wielka p造ta to nie tylko polska specjalno嗆. Gdzie jeszcze, jak i w jakiej skali stawiano tego rodzaju osiedla?
W 1961 roku ka盥y chce mieszka w Park Hill w Sheffield. To przez kr鏒ki czas najlepszy adres w mie軼ie - nowoczesne, brutalistyczne osiedle blok闚 zaprojektowanych przez dw鎩k modnych architekt闚. Wkr鏒ce czar pryska, a Park Hill zyskuje przydomek "Saint Quentin" - od ameryka雟kiego wi瞛ienia.

Koniec ze slumsami

Przez 獞ier wieku w豉dze Sheffield zastanawiaj si, co z tym fantem zrobi, a w 1997 r. bloki trafiaj na list zabytk闚 (s na niej najwi瘯szym budynkiem). Poniewa nie da si ich wyburzy, trzeba je rewitalizowa. Zajmuje si tym wyspecjalizowana firma, a na pocz徠ku 2013 roku pierwsze odnowione mieszkania trafiaj do sprzeda篡. Cena: 95 tys. funt闚 za lokal o powierzchni 51 m2. Blokowisko zn闚 jest modne.

Pocz徠kowa admiracja Park Hill mo瞠 si wydawa z naszej perspektywy niezrozumia豉. Jednak w latach pi耩dziesi徠ych i sze嗆dziesi徠ych wielka p造ta jest nadziej dla wielu. Doskonale wpisuje si w powojenny, niespotykany w historii okres prosperity. Wydaje si, 瞠 dzi瘯i niej b璠zie mo積a raz na zawsze rozwi您a problem mieszkaniowy i przenie嗆 ludzi z opisywanych jeszcze przez Orwella slums闚 do normalnych mieszka.

To dlatego na otwarcie Park Hill przyje盥瘸 闚czesny lider opozycyjnej Partii Pracy Hugh Gaitskell. Na prze這mie lat sze嗆dziesi徠ych bloki projektuj najwi瘯si architekci, a pomys造 na osiedla z wielkiej p造ty rodz si w g這wach urbanist闚 we Francji, Niemczech oraz Wielkiej Brytanii.

Z Alei Stalina pod Monachium

W Niemczech wielka p造ta trafia w idealny moment. W latach sze嗆dziesi徠ych cud gospodarczy jest ju udzia貫m wi瘯szo軼i obywateli Republik Federalnej. Liczba samochod闚 zwi瘯sza si z 1,7 mln do 4,5 mln, a ceny grunt闚 rosn pi璚iokrotnie. Nowe czasy wymagaj nowych rozwi您a. S nimi budynki z wielkiej p造ty stawiane na jeszcze wi瘯szych osiedlach.

Powstaj zespo造 mieszkaniowe w Berlinie (Gropiusstadt), pod Bonn (Meckenheim-Merl) czy hamburski Steilshoop. W kulminacyjnym momencie zachwytu nad wielk p造t powstaje wioska olimpijska w Monachium. Tak瞠 ona zbudowana jest w tej w豉郾ie technologii. Jednym z najwi瘯szych jest Neuperlach, tak瞠 w Monachium.

Stolica Bawarii potrzebuje w tamtym czasie nowych mieszka, poniewa rozwija si szczeg鏊nie dynamicznie. Plan zak豉da wi璚 wybudowanie w gminie Ramersdorf-Perlach miasta na 80 tys. mieszka鎍闚. G堯wnym projektantem zostaje Egon Hartmann, wsp馧autor min. Alei Stalina w Berlinie Wschodnim (dzi Alei Karola Marksa).

Charakterystycznym elementem w architekturze miasta jest pier軼ie kilkudziesi璚iu wysoko軼iowc闚 okalaj帷ych plac o 鈔ednicy oko這 500 m. Wewn徠rz pier軼ienia znajduj si szko豉, centrum m這dzie篡 i parafia katolicka. Bloki, odnowione, stoj do dzi.

Szybko i tanio

We Francji z wielkiej p造ty buduje si przede wszystkim tanie lokale w ramach programu LEPN. Impulsem s wydarzenia ze stycznia 1954 roku, gdy w czasie wielkich mroz闚 na ulicy umiera kobieta eksmitowana wcze郾iej z mieszkania (a charyzmatyczny duchowny, Abbe Pierre wyst瘼uje z apelem na rzecz bezdomnych w radiu). Poniewa potrzeba nagli, a efekty maj by widoczne jak najszybciej, wyb鏎 pada na osiedla z p造ty.

I rzeczywi軼ie, do pierwszych mieszka mo積a wprowadzi si ju w 1955 roku. W kolejnych dekadach, we wszystkich wi瘯szych miastach Francji, powstaj osiedla takie, jak mo積a zobaczy dzi w Polsce. Le Quartier du Montmarin w Vesoul na wschodzie, Villejean-Beauregard w Rennes na zachodzie, La Rouviere w Marsylii na po逝dniu i Sarcelles pod Pary瞠m to tylko kilka przyk豉d闚.

W pierwszej dekadzie XXI wieku francuskie blokowiska trafiaj na czo堯wki serwis闚 informacyjnych na ca造m 鈍iecie. Zamieszki z 2005 roku maj miejsce przede wszystkim w nowych, wybudowanych w drugiej po這wie XX wieku osiedlach takich, jak przedmie軼ie Besan蔞n Planoise.

Gorsze ni Luftwaffe

Z wielkiej p造ty buduje si tak瞠 w Holandii (s造nne blokowisko Bijlmermeer) i Szwecji (Rinkeby). Wkr鏒ce jednak okazuje si, 瞠 chocia system ten pozwala na szybcie stawianie mieszka, to w rzeczywisto軼i jest ma這 ekonomiczny. W dodatku budowane w ten spos鏏 osiedla szybko si degeneruj, przysparzaj帷 w豉dzom miast takich samych (a mo瞠 wi瘯szych) problem闚, jak wcze郾iejsze slumsy.

W Wielkiej Brytanii odwr鏒 odtr帳iony zostaje na najwy窺zych szczeblach. Przeciw budynkom z wielkiej p造ty wyst瘼uje nast瘼ca tronu, ksi捫 Karol. Jego zdaniem ten spos鏏 budowania jest gorszy ni naloty Luftwaffe. Po nich zostawa造 przynajmniej tylko zniszczenia - uwa瘸 ksi捫.

Na koniec eksport - do Polski

Co gorsza, w po這wie lat siedemdziesi徠ych gospodarki kraj闚 zachodu wpadaj w recesj (wywo豉n min. wojn na Bliskim Wschodzie). Ma這 kogo sta na utrzymywanie fabryk dom闚. Dobrym interesem jest w闚czas jej eksport do kraj闚 takich, jak Polska. W Niemczech w latach osiemdziesi徠ych ju si z wielkiej p造ty nie buduje. We Francji ostatni taki blok powstaje w 1993 roku.

P騧niej jest ju tylko wyburzanie lub rewitalizcja. W Wielkiej Brytanii te osiedla, kt鏎e nie zostaj wpisane na list zabytk闚 s rozbierane. Tak dzieje si min. z osiedlem Red Road w Glasgow czy ostatnio Robin Hood Gardens. W Irlandii zbudowane w po這wie lat siedemdziesi徠ych osiedle Ballymun (wie穎wce ustawione dooko豉 gigantycznego ronda) w豉郾ie znika z powierzchni ziemi. Z siedmiu wie zosta豉 jedna (tak瞠 na li軼ie zabytk闚).

#
Szukasz mieszkania na rynku wt鏎nym? Odwied Domiporta.pl

Interesuj Ci tylko nowe mieszkania? Zobacz oferty deweloper闚 w naszym serwisie

Wi璚ej o:
Komentarze (22)
Jak Europa budowa豉 z wielkiej p造ty
Zaloguj si
  • Gość: LuriTuri

    Oceniono 31 razy 21

    Ale dlaczego zaraz "szare" i "strasz"? Mieszkam w wielkiej p造cie - porz康nie odnowionymm i gruntownie ocieplony zgrabnym i dobrze zaprojektowanym budynku w kolorze groszkowym, kt鏎y nikogo nie straszy. Mieszkam tu wygodnie, ciep這, cicho, tanio, tu przy metrze i z widokiem i za Chiny nie zamieni豉bym si na domek w J霩efos豉wiu na osiedlu typu "Zielone ogrody" czy "Farancuskie klimaty"

  • damiann_38

    Oceniono 23 razy 13

    Wielka p造ta jaka jest taka jest, ale to by豉 jedyna mo磧iwo嗆 zapewnienia mieszka milionom ludzi w Polsce. Szkoda tylko, 瞠 nastawiali tych bunkr闚 w centrach miast. To przez d逝gie lata b璠zie odr騜nia miasta polskie od zachodnioeuropejskich.

  • Gość: wawak

    Oceniono 14 razy 12

    No ja to?!? To juz nie jest wybitne dziedzictwo Corbusiera i szczytowe osi庵ni璚ie architektury modernistycznej?

  • Gość: fda

    Oceniono 12 razy 8

    Specjalisci eksperci gazeciani odkryli wlasnie ze te bloki sa tez w Europie jestem ciekaw ile lat im zajmie odkrycie takich blokowisk w azji?

  • Gość: ja

    Oceniono 8 razy 6

    akurat teraz mogli軼ie da klikank i wi璚ej zdj耩

  • Gość: stare_ale_jare

    Oceniono 16 razy 6

    M鎩 znajomy prawnik zdecydowanie odradzal kupowanie nowych mieszkan, bo ma du穎 spraw o wady w nich. Zakres wad porazil nawet jego. Polecal wiec sprawdzone w wielkiej plycie lub z cegly, a wybudowane za komuny. I ja Wam tak samo radze !

  • Gość: sfvfrd

    Oceniono 28 razy 2

    wielka p造ta jest jaka jest ale stoi dalej i przetrwa nie jedno, a te nowe, ceglane/ z pustak闚, zwykle 2-3 pi皻rowe po jaki 50 latach b璠 wygl康a gorzej ni 100 letnie kamienice teraz...

    Nie m闚i帷 ju o tym, 瞠 wielka p造ta jest jak schron- wybuch gazu jej nie gro幡y :D

    Prawd m闚i帷 to wielka p造ta jest bdb materia貫m- szybkim i ta雟zym a mo積a dzi瘯i niemu wystawawi 10-15 pi皻rowe wie穎wce- czyli co co powinno by w miastach a nie 3-4 pi皻rowe bloki- od takiego ma貫go bloku lepsze ju domki szeregowe....

  • Gość: Jacob

    Oceniono 1 raz 1

    Ciekawe jest, 瞠 na Zachodzie wielka p造ta przysparza samych problem闚 i mieszka tam tylko biedota i ludzie z nizin spo貫cznych. Za to u nas na wielk p造t si narzeka 瞠 nieustawne, 瞠 ciasne, itp. ale mimo to mieszkaj tam tzw. "dobre rodziny" i ludzie 鈔ednio zamo積i. Odsetek patologii nie jest wysoki bo mieszkania socjalne s g堯wnie w kamienicach i familokach, a wielka p造ta nale篡 do sp馧dzielni i mieszkaj tam ludzie kt鏎ych sta na utrzymanie siebie i mieszkania. Tak wi璚 w kwestii problem闚 spo貫cznych mamy co innego na zachodzie: u nich blokowiska to slumsy, u nas dla niekt鏎ych szczyt marze (z reszt nowe bloki to dalej to samo co przed kilkoma dekadami tylko jeszcze cia郾iejsze i dro窺ze).

Aby oceni zaloguj si lub zarejestrujX