Zmiana zasad ponoszenia kosztów w sprawach o lokal

Dorota Ryterska, prawnik w Ekspertax.pl
03.04.2013 10:25
A A A
Planowana jest zmiana zasad ponoszenia kosztów sądowych w spawach o ustanowienie odrębnej własności lokalu. Projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116 ze zm.) zmierza do realizacji postulatów zgłoszonych w orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego.
Jeżeli projektowane zmiany wejdą w życie, to Skarb Państwa będzie tymczasowo ponosił wydatki obciążające powoda, gdy sprawa o ustanowienie prawa odrębnej własności lokalu będzie się toczyć. Sąd będzie mógł obciążyć powoda tymi wydatkami oraz pozostałymi kosztami procesu, których nie miał obowiązku uiścić, jedynie w przypadkach szczególnie uzasadnionych.

Zmiana zasad ponoszenia kosztów procesu przez spółdzielnię wynika z projektu nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Projekt nowelizacji przewiduje korzystną zmianę art. 491 ww. ustawy. Zgodnie z nowym ust. 2 tego artykułu, w toku postępowania sądowego w sprawie o nakazanie złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu przez spółdzielnię mieszkaniową odrębnej własności lokalu wydatki obciążające powoda będzie ponosił tymczasowo Skarb Państwa.

Dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji sąd ostatecznie rozstrzygnie o tych wydatkach, stosując odpowiednio art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 594 ze zm.). Obciążenie powoda ww. wydatkami, a także pozostałymi kosztami procesu, których nie miał on obowiązku ponosić, będzie mogło nastąpić jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych. Skarb Państwa pokryje zaś koszty procesu poniesione przez spółdzielnię, jeżeli nie będzie podstaw do obciążenia nimi powoda.

Planowana zmiana jest podyktowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niezgodne z Konstytucją rozwiązania ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i uchylił ww. przepis art. 491, zgodnie z którymi bez względu na wynik sprawy koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego pokrywa spółdzielnia (wyrok z dnia 27 lipca 2012 r., P 8/12, wszedł w życie w dniu 3 sierpnia 2012 r., opubl. OTK-A 2012/7/85, Dz.U.2012/888).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał podkreślił, że ustawa nie może ustanawiać nadmiernych ograniczeń dostępu, a jednocześnie musi uwzględnić usprawiedliwione interesy ogólnospołeczne (.), stworzyć odpowiedni system pokrywania kosztów sprawnego funkcjonowania sądów i wprowadzić niezbędne mechanizmy zabezpieczające przed nadużywaniem prawa do sądu poprzez podejmowanie prób dochodzenia na drodze sądowej roszczeń oczywiście bezzasadnych. Wynika stąd, że jakiekolwiek odstępstwa od zasady odpłatności postępowania sądowego oraz zasady odpowiedzialności za wynik procesu powinny mieć charakter wyjątkowy i muszą być interpretowane w sposób ścisły.

Po wejściu w życie wyroku powód, podobnie jak i pozwana spółdzielnia mieszkaniowa, muszą liczyć się z możliwością obciążenia kosztami procesu w razie jego przegrania, w tym kosztami profesjonalnego zastępstwa procesowego, jeżeli przeciwnik jest reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego. Utrudnia to dochodzenie ustanowienia odrębnej własności lokalu nawet wtedy, gdy racja jest po stronie uprawnionego, tj. spełnione zostały przesłanki wniesienia powództwa przeciwko spółdzielni mieszkaniowej.

Zatem, zdaniem projektodawców, zasadne jest wprowadzenie zmiany, zgodnie z którą osoby występujące z żądaniem nakazania złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu odrębnej własności lokalu co do zasady będą zwolnione z części kosztów sądowych, tzn. wydatków ponoszonych w toku postępowania, a w wypadku przegrania procesu, nie będą obowiązane do zwrotu kosztów stronie pozwanej. Dzięki zmianie spółdzielnie mieszkaniowe zyskają możność ubiegania się o zwrot poniesionych kosztów od Skarbu Państwa, jeżeli tylko będzie to uzasadnione zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i nie będzie przy tym podstaw do obciążenia tymi kosztami strony, która przegrała postępowanie.

Ponadto ogół spółdzielców nie będzie ponosił kosztów obrony przeciwko roszczeniom nieznajdującym usprawiedliwienia w obowiązującym prawie. Zgodnie z proponowanym przepisem przejściowym nowe przepisy znajdą zastosowanie do spraw wszczętych w danej instancji po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Wejście w życie nowelizacji jest planowane po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

#

Chcesz kupić mieszkanie? Odwiedź Domiporta.pl

Szukasz wymarzonego domu? Zobacz oferty w naszym serwisie

Zobacz także
Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE