Jak podarować nieruchomość?

W Polsce sprawy darowizn reguluje Kodeks Cywilny. Aby podarować nieruchomość nie tylko darczyńca musi ją przekazać aktem notarialnym, ale i obdarowany musi złożyć oświadczenie, że darowiznę przyjmuje. Może odmówić jej przyjęcia np. gdy darowana nieruchomość jest ruiną i wymaga wysokich nakładów na remont, lub jest zadłużona.
Umowa darowizny nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego, bo takiej umowy wymaga każde przeniesienie własności nieruchomości, również praw do niej - jak użytkowanie wieczyste czy własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu.
Darczyńca może odwołać darowiznę, jeżeli obdarowany okaże mu "rażąca niewdzięczność". Co może nią być? Np. sytuacja, gdy darczyńca, który podarował swój majątek nieruchomy, sam popadł w biedę, a obdarowany nie pomógł darczyńcy. W takiej sytuacji mamy do czynienia z "rażącą niewdzięcznością".

Opodatkowanie darowanej nieruchomości

Darowizny w zasadzie są opodatkowane. Kwestie podatkowe reguluje ustawa o podatku od spadków i darowizn. Od 2007 roku została ona zmieniona bardzo korzystnie dla podatników.

Od 1 stycznia 2007 r. najbliższa rodzina, do której fiskus zaliczył małżonków, wstępnych (czyli rodziców, dziadków i pradziadków), zstępnych (czyli dzieci, wnuki, prawnuki), pasierba, ojczyma, macochę, rodzeństwo, jest zwolniona z podatku od darowizn. Oznacza to także zwolnienie od podatku od darowanej nieruchomości.


Uwaga - to całkowite zwolnienie podatkowe nie dotyczy teściów, a także zięcia czy synowej. Ideą wprowadzenia tego zwolnienia był fakt, że w większości przypadków majątek w obrębie rodziny powstawał z udziałem najbliższych jej członków. Tu trzeba podkreślić, że wymieniona w ustawie "najbliższa rodzina" nie jest pojęciem pokrywającym się z tzw. I grupą podatkową w skład, której wchodzą jeszcze synowa, zięć i teściowie.


W przypadku np. darowizny pieniężnej - jeżeli chce się skorzystać się z ustawowego zwolnienia podatkowego - trzeba o niej poinformować Urząd Skarbowy. W przypadku darowizny nieruchomości tej potrzeby nie ma, ponieważ darowizna ta jest przekazywana aktem notarialnym, a informację o tym notariusz i tak przekaże Urzędowi Skarbowemu - jak również i to, że obdarowany chce skorzystać z ustawowego zwolnienia.

Dawna ulga mieszkaniowa

Poza tym zwolnieniem, funkcjonuje nadal ulga podatkowa. Tę ulgę ustawa przyznaje, jeżeli obdarowany ma obywatelstwo polskie lub mieszka na stale w Polsce, nie jest też właścicielem nieruchomości mieszkalnej (domu ani mieszkania), nie dysponuje żadnego rodzaju lokalem spółdzielczym, ani nie jest najemca innego lokalu (chcąc skorzystać z tej ulgi musi rozwiązać umowę najmu).
Korzystając z ulgi - musi w darowanej nieruchomości zamieszkać przynajmniej 5 lat. Informacja o tym, że obdarowany zamierza z ulgi skorzystać musi znaleźć się w akcie notarialnym. Ta ulga dotyczy całej I grupy podatkowej, a więc nie tylko małżonków, wstępnych i zstępnych, pasierba, ojczyma, macochę, rodzeństwo lecz również synową, zięcia oraz teściów.
Ulga polega na tym, że do podstawy opodatkowania nie wlicza się wartości darowanej nieruchomości mieszkalnej do wysokości nie przekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. W przypadku nabycia części (udziału) budynku mieszkalnego lub lokalu albo udziału w spółdzielczym prawie do budynku mieszkalnego lub lokalu ulga przysługuje stosownie do wielkości udziału.

Jak mówi choćby tytuł ustawy reguluje ona opodatkowanie spadków jak i darowizn. Co nie znaczy że opodatkowuje obydwa te zdarzenia tak samo.
Jeżeli więc chcemy przekazać swoje mieszkanie po śmierci najbliższej rodzinie możemy to zrobić darowując je za życia - zastrzegając sobie prawo dożywotniego zamieszkania, a możemy zapisać je w spadku. W obu przypadkach podatek nie wystąpi. Jeżeli jednak chcemy lokal przekazać dziecku brata czy siostry - to aby nie obciążać przyszłego właściciela podatkiem - należy lokal zapisać w testamencie. Darowizna, niestety byłaby opodatkowana.
Może też uniknąć podatku spadkobierca nawet z III grupy- ale tylko wtedy jeżeli przynajmniej przez dwa lata będzie opiekować się spadkodawcą, a ta opieka potwierdzona jest zawartą też dwa lata wcześniej umową notarialną.