Podstawy i tryb zaskarżania uchwał spółdzielni

Prawo nadaje członkom spółdzielni, którzy są niezadowoleni z uchwał ich organów, narzędzia prawne kontrolujące ich zgodność ze statutem oraz powszechnie obowiązującym prawem. Kto i w jaki sposób może zaskarżyć uchwały i jakie podmioty są upoważnione do rozstrzygania powództw?
Na podstawie obowiązujących przepisów spółdzielnia nabywa osobowość prawna? z chwila? wpisania jej do Krajowego Rejestru Sa?dowego. Oznacza to, iż jako osoba prawna prowadzi swoją działalność za pomocą organów na podstawie właściwych ustaw oraz statutu. Organami spółdzielni są: walne zgromadzenie, rada nadzorcza i zarząd spółdzielni, które to poprzez swoje uchwały kierują spółdzielnią i kształtują jej funkcjonowanie. Przedmiotowe uchwały mają na celu nie tylko nadanie kierunku działania danej spółdzielni, ale mogą być także skierowane bezpośrednio do członków spółdzielni, nadając im prawa lub narzucając obowiązki.

Koniecznością zatem stało się wprowadzenie odpowiednich narzędzi prawnych przysługujących członkom spółdzielni, aby mogli należycie chronić swoje prawa. Ustawa z dnia 16 września 1982 roku - Prawo spółdzielcze w dwojaki sposób zabezpiecza interesy członków spółdzielni. Art. 32 stanowi, iż mogą oni odwołać się do określonego w statucie organu spółdzielni w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym lub wnieść do sądu powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia, w tym również o uchylenie uchwały o wykluczeniu lub wykreśleniu z rejestru członka spółdzielni. Unormowanie to kształtuje dualizm postępowania odwoławczego od powziętych uchwał spółdzielni, które godzą w interesy jej członków lub są niezgodne z prawem.

W świetle art. 32 Prawa spółdzielczego, statut może stanowić, że w określonych w nim sprawach między członkiem a spółdzielnią, członkowi przysługuje prawo odwołania się od uchwały organu spółdzielni do innego wskazanego w statucie organu spółdzielni w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym. Postanowienia statutu o postępowaniu wewnątrzspółdzielczym nie mogą przy tym ograniczać dochodzenia przez członków ich praw na drodze sądowej. Co więcej, to właśnie statut określa zasady i tryb postępowania. A więc właściwe organy, terminy do wnoszenia i rozpatrywania odwołań są określane na poziomie spółdzielczym, ale w granicach zakreślonych powszechnie obowiązującym prawem.

Na podstawie obecnego art. 32 § 1 Prawa Spółdzielczego skorzystanie z postępowania wewnątrzspółdzielczego nie wyłącza możliwości zaskarżania uchwały do sądu. Nie ma tzw. czasowej niedopuszczalności drogi sądowej w tym zakresie. Pociąga to za sobą luz decyzyjny w kwestii wniesienia skargi do sądu powszechnego. Nie trzeba czekać do zakończego postępowania wewnątrzspółdzielczego z wniesiem skargi do sądu powszechnego. Powództwo do sądu w sprawach o wykluczenie członka ze spółdzielni lub jego wykreślenie z rejestru członków może być więc przedmiotem zarówno postępowania wewnątrzspółdzielczego, jak i sądowego. W wypadku zaskarżenia przez członka uchwały w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym i sądowym, postępowanie wewnątrzspółdzielcze ulega umorzeniu. Natomiast przez wniesienie przez członka odwołania w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym zawieszeniu ulega bieg przedawnienia i terminów zawitych do dnia zakończenia tego postępowania, jednakże przez okres nie dłuższy niż rok od dnia, w którym organ odwoławczy powinien rozpatrzyć odwołanie.

Zatem art. 32 ustawy nadaje postępowaniu wewnątrzspółdzielczemu charakter w pełni fakultatywny. Oznacza to, że skierowanie odwołania od uchwały organu spółdzielni do innego wskazanego w statucie organu spółdzielni uzależnione jest tylko od woli członka spółdzielni, a wyczerpanie postępowania wewnątrzspółdzielczego nie jest warunkiem wystąpienia na drogę sądową.

Jak już wcześniej wspomniałam, uchwały, które wkraczają w sferę interesów członków spółdzielni nadając im prawa lub narzucając obowiązki, jak np. uchawała o wykluczeniu członka ze spółdzielni, winny być poddane zewnętrznej, niezależnej kontroli. Kontrolę tę oraz weryfikację pod względem zgodności z prawem dokonuje sąd na skutek wniesienia powództwa o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia. Zaskarżyć uchwałę można z różnorodnych przyczyn, wśród których wymieniamy jej niezgodność z prawem lub postanowieniami statutu np. gdy uchwała została podjęta w sprawie nieobjętej porządkiem obrad, który został ogłoszony członkom spółdzielni, lub uchwałę godzącą w interes spółdzielni albo mającą na celu pokrzywdzenie jej członka. Powództwo musi zostać wniesione do sądu w odpowiednim terminie. Termin do wniesienia powództwa o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia wynosi sześć tygodni od dnia odbycia walnego zgromadzenia. Jeżeli zaś powództwo wnosi członek nieobecny na walnym zgromadzeniu na skutek jego wadliwego zwołania - w ciągu sześciu tygodni od dnia powzięcia wiadomości przez tego członka o uchwale, nie później jednak niż przed upływem roku od dnia odbycia walnego zgromadzenia. Dodatkowo, jeżeli ustawa lub statut wymagają zawiadomienia członka o uchwale, termin sześciotygodniowy biegnie od dnia tego zawiadomienia w sposób wskazany w statucie. W szczególnych wypadkach sąd może nie uwzględnić upływu terminu, jeżeli utrzymanie uchwały walnego zgromadzenia w mocy wywołałoby dla członka szczególnie dotkliwe skutki, a opóźnienie w zaskarżeniu tej uchwały jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie jest nadmierne. Uchwała sprzeczna z ustawą jest nieważna, a członek spółdzielni mieszkaniowej może wnioskować o stwierdzenie jej wadliwości w każdym czasie.

Kto zatem posiada legitymację do wniesienia powództwa? Prawo wniesienia powództwa o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia przysługuje każdemu członkowi spółdzielni, także temu, który został wykluczony lub wykreślony, a którego zaskarżona uchwała dotyczy. Legitymacja czynna przysługuje również zarządowi oraz prokuratorowi w świetle art. 55 - 60 k.p.c. Jeżeli zarząd wytacza powództwo, spółdzielnię reprezentuje pełnomocnik ustanowiony przez radę nadzorczą, a spółdzielnię, w której nie powołuje się rady nadzorczej, pełnomocnik ustanowiony przez walne zgromadzenie. W wypadku nie ustanowienia pełnomocnika sąd właściwy do rozpoznania sprawy ustanawia kuratora dla spółdzielni. Orzeczenie sądu ustalające nieistnienie albo nieważność uchwały walnego zgromadzenia bądź uchylające uchwalę ma moc prawną względem wszystkich członków spółdzielni oraz jej organów.

Komentarze (2)
Podstawy i tryb zaskarżania uchwał spółdzielni
Zaloguj się
  • Janusz Wodzinski

    Oceniono 6 razy 6

    Autorka unika tego, co najistotniejsze w sprawie: mianowicie zaskarżanie uchwał innych niż walne zgromadzenie organów spółdzielni. Art. 42 prawa spółdzielczego reguluje wyłącznie materię uchwał walnego zgromadzenia i nie słyszałem, by na tej podstawie zaskarżano uchwały np rady nadzorczej, rady osiedla czy zarządu. Jak więc je zaskarżać? Chyba tylko na podstawie art, 189 kpc i 58 kc. A to już zupełnie inna materia bardzo trudna w przeciwieństwie do niemal infantylnej materii zaskarżania uchwał walnego zgromadzenia.
    Tymczasem tekst jest napisany tak, jakby ze wszystkimi uchwałami wszystkich organów społdzielni trzeba postępować tak samo jak z uchwałami walnego (w materii zaskarżania do sadu rzecz jasna).
    Janusz

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX